Met VR ervaren hoe het is om laaggeletterd te zijn

woensdag 4 februari 2026

Op dinsdag 2 februari namen twaalf professionals van verschillende organisaties deel aan de workshop Herkennen van laaggeletterdheid met VR. In deze interactieve sessie stapten deelnemers letterlijk in de leefwereld van mensen met beperkte basisvaardigheden. De workshop was een samenwerking tussen de HAN, de GGD en ‘Wij zijn groen, gezond en in beweging Nijmegen’.

De workshop werd verzorgd door Clark Nowack (docent Instituut Engineering van de HAN) met technische ondersteuning van Melinda Moekiran (iXperium). José Keetelaar (projectleider Gezondheidsvaardigheden bij de GGD) vertelde dat in Nederland ongeveer 3 miljoen mensen beperkte basisvaardigheden hebben, waarvan 2,2 miljoen volwassenen moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen.

In gesprek met avatars

Deelnemers oefenden in tweetallen met VR-brillen. Ze gingen in gesprek met realistische avatars. Zo was er Paul, een vader die moeite heeft met lezen en schrijven en hulp nodig heeft bij het invullen van een schoolformulier. Joyce was een avatar met overgewicht die dagelijks twee liter cola drinkt, en lastig in gesprek gaat met een voedingsdeskundige. Ook was er Delano, die in paniek raakt door een onduidelijke brief van de gemeente.

Eén deelnemer merkte op: “Het is moeilijk om in eenvoudige taal je boodschap zo over te brengen dat de ander het ook echt begrijpt.” Een ander zei: “Het voelt alsof je er helemaal in zit. Je krijgt meteen feedback op wat je zegt en hoe je het zegt.”

Direct leren van je eigen woorden

Wat de VR-ervaring bijzonder maakte, was de directe terugkoppeling. Deelnemers zagen meteen wat het effect was van hun woordkeuze, toon en tempo. “Het is een veilige manier om te blunderen,” aldus een deelnemer. “In het echt kun je jezelf niet halverwege corrigeren, hier wel.”

Ook het ervaren van onbegrijpelijke teksten maakte indruk. Een oefening met een deels onleesbare brief van de Belastingdienst liet zien dat je voor echt begrip vrijwel 100% van een tekst moet kunnen lezen. “Juist de moeilijke woorden die je nodig hebt, mis je,” werd opgemerkt.

Samen leren voor betere communicatie

De workshop liet zien hoe belangrijk het is om signalen van laaggeletterdheid te herkennen en communicatie daarop aan te passen. Deelnemers herkenden situaties uit hun eigen praktijk, zoals ontwijkende reacties: “Ik heb m’n bril niet bij me, “Dat doet mijn vrouw altijd” of “Ik neem het wel mee naar huis.”

De bijeenkomst benadrukte de kracht van samenwerking tussen onderwijs, zorg en netwerkpartners. Door samen te leren en te oefenen, dragen we bij aan betere communicatie en meer passende ondersteuning voor inwoners met beperkte basisvaardigheden.

Heeft je organisaties interesse om ook met laaggeletterdheid aan de slag te gaan. Voel vrij contact op te nemen met Jose Ketelaar (jkeetelaar@ggdgelderlandzuid.nl), zij helpt graag!

Dank aan de HAN en de GGD voor het organiseren van deze indrukwekkende workshop.